Mardin’de mermer ve taş ocaklarına karşı basın açıklaması yapıldı

Bugün burada özelde İçören köyündeki, genelde Savur ilçemizdeki ve Mardin kent geneline yayılmış olan taş ocaklarına dikkat çekmek için toplandık. Bilindiği üzere taş ocakları, yapılaşmada kullanmak üzere taş ve benzeri minerallerin açık ocak madenciliği yöntemiyle çıkarıldığı maden ocaklarıdır. Taş ocaklarının; halk sağlığı, işçilerin sağlığı ve ekosisteme tahribatı ise çoğu zaman telafi edilemeyecek seviyede risk içermektedir.

Bugün Mardin kent genelinde bulunan ve Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü kayıtları 2015 yılı verilerine göre 74 adet ruhsatlı Taş Ocağının 23’ünün faaliyetleri doğaya, kültürel varlıklara ve kimi zamansa Kanun ve Yönetmelik dışına çıkıldığı için durdurulmuştur. Ayrıca İşletme İzin Ruhsatlı veya kaçak olmak üzere Mardin genelinde 100 dolayında Maden Sahası bulunmakta olup ve tüm ilçelere yayılmış durumdadır.

Taş ocaklarının izin süreçlerinde, Mardin İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü’nün saha gözlemlerini detaylandırarak yapmasına ihtiyaç duyulmaktadır. İzinler tanıdıklar vasıtasıyla değil, bilimsel raporlara göre verilmelidir. Ancak gerek ülkemizde gerekse Mardin’de İşletme İzin Ruhsatlı olan Maden Sahalarının ÇED raporu olsa dahi taahhüt edilen Rehabilitasyon yani Doğaya Yeniden Kazandırma Projesi Kanun ve Yönetmeliklerde belirtilen kriterlere göre alan terk edilirken eski haline getirilmemektedir. 

Diğer bir yandan Maden Sahaları için Ruhsatlandırılacak alan içerisinde Doğal ve Kültürel Varlıklar düzeyinde son derece yüzeysel bir gözlem yapılmakta, Kültürel Değerler veya Doğal Varlıklar göz ardı edilmektedir. Mardin İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü’nün detaylandırarak gözlem raporu hazırlaması, ilgili meslek odalarının raporlarının dikkate alınması ve yerel halktan görüş alınarak verebileceği zararlar da açıkça ortaya konmalıdır.

Meslek odalarının raporları; Maden Sahalarının ve özellikle taş ocaklarının yeraltı su varlıklarına, yerleşim alanlarında bulunan tarım alanları, bahçeler ve ormanlık alanlarda geri dönüşü olmayacak zararlara yol açtığını ortaya koymaktadır. Taş ocaklarından çıkarılan materyaller alınınca, geriye toz, kir ve moloz kalmaktadır. Bu molozlar ekosistemi tahrip etmekte, ortaya çıkan toz nedeniyle de halk sağlığı ciddi bir biçimde etkilenmektedir. Ayrıca taş ocaklarının; bağ, bahçe gibi çiftçiliğin geçim kaynağı olduğu alanlarda bitkilerin fotosentez yapmasına engel olduğu, bitkilerin döllenme ve solunum sorunlarının ortaya çıktığı ve meyve sayısında düşüş yaşandığı bilinmektedir. Geriye kalan molozların akarsu kenarlarına yığılması ya da yağmur sularıyla derelere taşınması ayrıca su ekosistemine zarar vermektedir.

İçören (Teffe) köyünde bugün bizim bilgilerine sahip olduğumuz 1 iptal olmak üzere Ruhsatlı 3 Maden Sahası (Dekoratif Amaçlı Taş) bulunmakta olup ve başka müracaatlarında olduğu tahmin edilmektedir. Ancak kültürel ve doğal varlıklarla iç içe olan bu Dekoratif Amaçlı taş ocaklarının yarattığı toz, etrafa yayılan moloz ve kesilen ağaçlar yerel halkı tedirgin etmektedir. Ayrıca geçtiğimiz günlerde basına yansıyan bir haberde, Savur genelinde bulunan 6 Dekoratif Amaçlı Taş ve taş ocağına ek olarak 7 tane daha ocağın açılacağı ve bunun için de büyük bir ormanlık ve mera alanının statüsüne son verildiği ve Mardin Valiliği’nden onay beklendiği belirtilmiştir.

Savur ilçesi son derece tarihi güzelliklere ve doğal varlıklara sahip, bağ ve bahçeleri ile tam bir oksijen kaynağı olan bir ilçemizdir. İçören’de bugüne kadar ocakların çalışma yaptığı sahalarda mağara, tünel ve tarihi yapılar ortaya çıkmıştır. Yine Savur’da faaliyet gösteren kimi taş ocaklarında kaya içi mağaralar, su kaynağı ve kaya mezarlığına rastlanmıştır.

Ayrıca tüm İlgili Yetkili Kurumları tarım ve hayvancılığa zarar verilmemesi için hassasiyet göstermeye, geçim kaynaklarını rant için heba etmemeye, yerel halkın göçe zorlanmaması için yerleşim alanlarından olabildiğince uzak alanlarda doğayı tahrip etmeden çalışmaya, Maden Ruhsat Sahiplerinin kendi molozlarını ortalığa dökmemesine, Rehabilitasyon çalışmalarını teftişe, izin verilirken ilgili köyün yurttaşlarının görüşünün alınması noktasını özellikle İlgili Maden Kanunu ve ÇED Yönetmeliğine eklenmesi için inisiyatif almaya davet ediyoruz.

Dolayısıyla Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü, Şanlıurfa Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü ve Mardin Doğa Koruma ve Milli Parklar Şube Müdürlüğü’ndeki resmi yetkilileri ruhsat verilmeden önce hakkaniyetle gözlem yapmaya, özellikle yerel halktan Tarihi Güzellikler ve Kültürel Varlıklar konusunda görüşlerini almaya, sit alanı ilan edilmesi gereken yerleri tespit etmeye, arkeolojik çalışmalara destek vermeye davet ediyoruz.

Bu anlamda atılacak adımları izlemeye ve takipçisi olmaya devam edeceğiz.

Saygılar sunarız.

09.07.2019

Savur/İçören